Tarihi haritalar İnternet’te nerede bulunur?

Haritalar tarih öğretiminin ve araştırmalarının vazgeçilmez materyallerinden biridir. Eski dönemlerde çizilmiş tarihi haritalar o dönemle ilgili çok değerli bilgiler sağlamasının yanı sıra, bu dönemdeki tarihsel coğrafya bakış açısını da yansıtır. Dijital arşiv ve kütüphanelerde tarihle ilgili belgeler içinde haritalar önemli bir yer tutuyor. Hatta tamamen tarihi haritalarla ilgili olarak kurulmuş dijital arşivler var.

Bu yazıda dünyadaki en önemli dijital harita arşivlerini sizin için derledik. Bu web sitelerinden Türkiye ve Türk tarihiyle ile ilgili yüzlerce haritaya erişebilirsiniz.

Old Maps Online

Old Maps Online dünya çapında çok sayıda dijital arşiv ve kütüphanenin işbirliğiyle kurulmuş bir tarihi harita platformu. Web ortamındaki en büyük dijital tarihi harita veritabanı. Toplam 400 bin harita içeriyor. Ara yüzü çok kullanışlı. Kolaylıkla tarama yapabilir ve istediğiniz haritaya ücretsiz olarak ve herhangi bir üyelik gerekmeksizin erişebilirsiniz.

Old Maps Online web adresi: https://www.oldmapsonline.org

İstanbul haritası, tarihi haritalar
Old Maps Online veritabanından 1788 tarihli bir İstanbul haritası

David Rumsey Harita Koleksiyonu

David Rumsey Harita Koleksiyonu web ortamındaki en zengin tarihi harita arşivlerinden biri. Toplam 90 bine yakın eski harita içeriyor. Hiçbir üyelik gerekmeksizin ücretsiz olarak online erişebilirsiniz.

David Rumsey Harita Koleksiyonu web adresi: https://www.davidrumsey.com

Teksas Üniversitesi Kütüphanesi Harita Arşivi

Teksas Üniversitesi Kütüphanesi harita koleksiyonunu dijital ortamda açık erişime sunuyor. Dijital harita arşivi 50 binden fazla harita içeriyor. Türkiye ve Türk tarihini ilgilendiren çok sayıda tarihi harita mevcut.

Teksas Üniversitesi Kütüphanesi Harita Arşivi web adresi: http://www.lib.utexas.edu/maps

İzmir körfezi, tarihi harita
Teksas Üniversitesi harita arşivinden 1882 tarihli İzmir Körfezi haritası.

Fransa Milli Kütüphanesi Harita Koleksiyonu

Fransa Milli Kütüphanesi dünyanın en zengin dijital kütüphanelerinden biridir. Koleksiyonları çok sayıda tarihi harita içeriyor. Web sitesi üzerinden Türk ve dünya tarihiyle ilgili çok sayıda tarihi haritaya kolaylıkla ulaşabilirsiniz.

Fransa Milli Kütüphanesi web adresi: https://gallica.bnf.fr

Saksonya Devlet Kütüphanesi Harita Arşivi

Saksonya Devlet Kütüphanesi Almanya’nın en geniş harita koleksiyonuna sahip kütüphanesi. Tarihi haritaları dijitalleştirerek web sitesi üzerinden açık erişime sunmuşlar.

Saksonya Devlet Kütüphanesi Tarihi Harita Arşivi web adresi: https://kartenforum.slub-dresden.de/en

ABD Kongre Kütüphanesi Harita Koleksiyonu

ABD Kongre Kütüphanesinin zengin dijital koleksiyonu binlerce harita içeriyor. Açık ve ücretsiz olarak ulaşabilirsiniz.

ABD Kongre Kütüphanesi Harita Koleksiyonu web adresi: https://www.loc.gov/maps

Harvard Üniversitesi Kütüphane Tarihi Harita Arşivi

Harvard Üniversitesi Kütüphanesi oldukça zengin bir dijital harita koleksiyonuna sahip. İnternet üzerinden açık erişim mevcut.

Harvard Üniversitesi Kütüphane tarihi harita arşivi web adresi: https://library.harvard.edu/collections/scanned-maps

Harvard Üniversitesi Kütüphanesi dijital harita koleksiyonundan 1764 tarihli İstanbul Boğazı haritası. Haritanın alt kısmında İstanbul’un panaromik gravürü var.

Brown Üniversitesi Kütüphanesi Harita Arşivi

Brown Üniversitesi John Carter Brown Kütüphanesi dijital koleksiyonlarından çok sayıda tarihi haritaya ulaşabilirsiniz.

Brown Üniversitesi Kütüphanesi Harita Arşivi web adresi: https://jcb.lunaimaging.com

Southern Maine Üniversitesi Harita Kütüphanesi

ABD’de bulunan Southern Maine Üniversitesi tarihi harita koleksiyonunu dijital bir harita kütüphanesi olarak düzenlemiş. Binlerce haritaya erişebilirsiniz.

Southern Maine Üniversitesi Harita Kütüphanesi web adresi: https://oshermaps.org

Türkiye’deki Dijital Arşivlerde Harita Koleksiyonları

Türkiye’de yurt dışındaki örneklere benzer, özel olarak tarihi haritaları ele alan dijital arşivler maalesef henüz yok. Ancak birçok dijital kütüphanenin koleksiyonları içerisinde tarihi haritalar bulabilirsiniz.

İBB Atatürk Kitaplığı

İBB Atatürk Kitaplığı dijital arşivinde İstanbul’la ilgili plan ve haritalara erişebilirsiniz.

Atatürk Kitaplığı web adresi: http://ataturkkitapligi.ibb.gov.tr

SALT Online

SALT Online harita ve şehir planları açısından oldukça zengin bir arşive sahip.

SALT web sitesi: http://saltresearch.org

Osmanlı Haritalarıyla İlgili Özel Koleksiyonlar

Yukarıda verdiğimiz dijital kütüphane ve arşivlerden Osmanlı tarihiyle ilgili yüzlerce harita bulabilirsiniz. Ayrıca Osmanlı haritalarıyla ilgili özel harita bölümü oluşturan arşiv ve kütüphaneler de var.

Wikimedia Eski Osmanlı Haritaları

Wikipedia’nın kardeş projelerinden biri olan Wikimedia’da çok sayıda tarihi Osmanlı haritasına ulaşabilirsiniz.

Web Adresi: https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Old_maps_of_the_Ottoman_Empire

Chicago Üniversitesi Kütüphanesi Osmanlı Haritaları Koleksiyonu

Chicago Üniversitesi Kütüphanesi web sitesinden Alman haritacı Heinrich Kiepert’in Osmanlı Devletiyle ilgili haritalarına ulaşabilirsiniz.

Web adresi: http://www.lib.uchicago.edu/e/collections/maps/kiepert/

Digital Library for International Research Osmanlı Haritaları Koleksiyonu

Digital Library for International Research koleksiyonunda Osmanlı Devletinin Asya topraklarını ele alan bir harita koleksiyonu mevcut.

Web sitesi: http://www.dlir.org/about-aiarmaps.html

The Afternoon Map

The Afternoon Map web bloğu sayfasında Osmanlı Devleti ile ilgili tarihi haritalara erişebilirsiniz.

The Afternoon Map web adresi: http://www.midafternoonmap.com

Cedid Atlas

Osmanlı Devleti’nde modern yöntemlerle hazırlanmış ilk coğrafya atlası 3. Selim döneminde 1803 yılında basılan Cedid Atlastır. İngiliz haritacı Wiiliam Faden’in General Atlas’ından uyarlanmıştır. Cedid Atlas’ın tam dijital kopyasına ABD Kongre Kütüphanesi arşivinden erişebilirsiniz.

Web adresi: https://www.loc.gov/item/2004626120/

Kitab-ı Bahriye

Ünlü Osmanlı amirali ve haritacısı Pîr’i Reis’in şaheseri Kitab-ı Bahriye’de yer alantarihi haritalara Walters Art Museum İslam Dünyası El Yazmaları Koleksiyonundan erişebilirsiniz.

Web adresi: https://art.thewalters.org/detail/19195